ดัชนีบทความ
การเปลี่ยนฐานของระบบเลข
การเปลี่ยนฐานของระบบเลข(ต่อ)
ทุกหน้า

การเปลี่ยนฐานของระบบเลข

ในกระบวนการทางดิจิตอลนั้น การติดต่อสื่อสารทางตัวเลข บางครั้ง เมื่อต่างระบบ ค่าตัวเลขก็อาจต่างกัน ระบบหนึ่งอาจใช้เลขฐานสิบ อีกระบบอาจใช้เลขฐานสองในการทำงานในระบบ ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องมีการเปลี่ยนเลขฐานเพื่อการติดต่อสื่อสารให้ทั้งสองระบบเข้าใจกัน  ดังนั้นจึงควรรู้วิธีการเปลี่ยนระบบเลขฐาน เพื่อเป็นความรู้พื้นฐานสำหรับการทำการเข้าใจเกี่ยวกับการทำงานของระบบดิจิตอลในคอมพิวเตอร์

สิ่งสำคัญในการเปลี่ยนฐานนั้น คือ ค่าประจำตำแหน่งของตัวเลขในแต่ละฐาน ซึ่งจะบอกให้เราทราบว่า ผลรวมจากค่าประจำตำแหน่งเป็นค่าจริงเท่าไหร่เมื่อเทียบกับค่าเลขในฐานอื่น ซึ่งค่าประจำตำแหน่งจะเขียนให้อยู่ในเลขยกกำลัง สามารถเขียนเป็นสูตรได้ดังนี้
                      
                               รูปที่1.สูตรบอกค่าประจำตำแหน่งเลขฐาน  โดยจุดระหว่างกลางหมายถึงจุดทศนิยม

ตารางจากตัวอย่างนี้มีประโยชน์เมื่อต้องการเปลี่ยนเลขฐานต่างๆเป็นฐานสิบ เช่น หากต้องการเปลี่ยนเลขฐานแปด คือ142(8) เป็นฐานสิบ  สามารถเปลี่ยนโดย
วิธีทำ  142(8) = 1x(82) + 4x(81) + 2x(80)
                  = (1x64) + (4x8) + (2x1)
                  = 98(10)

และในเลขฐานอื่นๆก็ใช้วิธีเดียวกันในการเปลี่ยนฐานไปเป็นเลขฐานสิบ โดยใช้สูตรจากตารางรูปแบบของเลขนั้นๆ เช่น การเปลี่ยนเลขฐานสิบหกเป็นฐานสิบ คือ 356(16)
วิธีทำ  356(16) = 3x(162) + 5x(161) + 6x(160)
                   =  768     +     80     +    6
                   =  854(10)